سه شنبه ۸ فروردین ۱۳۹۶
سرویس : یادداشت
زمان : ۱۳۹۵/۷/۱۲ - ۰۶:۰۰
شناسه خبر: ۴۲۵۳۲۸
 
یادداشت اقتصادی
طرح تعادل بخشی تنها فرصت باقیمانده برای نجات آب‌های زیرزمینی
بدون تردید منابع آب‌های زیرزمینی موهبتی است که بهره‌برداری صحیح از آن می‌تواند منشا توسعه و پیشرفت بسیار باشد، اما تجربه بسیار ناخوشایندی در حکمرانی آب و مدیریت منابع آب زیرزمینی در ایران حاصل شده که موجب وارد آمدن آسیب‌های جدی به این ذخایر استراتژیک و ارزشمند شده است.

در چنین شرایطی یافتن راهکارهای عملیاتی، آزمایش شده و بومی‌سازی آنها با شرایط موجود، یکی از اولویت های تحقیقاتی و مطالعاتی پیش روی کارشناسان و سیاستگذاران این بخش به حساب می آید. مدیریت مشارکتی منابع آب زیرزمینی یکی از مهمترین راهکارهایی است که می‌توان برای بهره‌برداری ایمن و پایدار از این منابع ارائه کرد.

یکی از نمونه های موفق مدیریت آب های زیرزمینی در مقیاس محلی، تجربه بدست آمده در ایالت "آندرا پرادش" در کشور هندوستان است. در این ایالت و در قالب یک برنامه جامع، چندین برنامه مختلف به ­منظور حمایت از مدیریت محلی آب زیرزمینی اجرا شــده کــه اصلی­تریــن و مهم­ترین این برنامه‌­ها، مربوط به پروژه سیستم­های مدیریت آب زیرزمینی کشاورزان آندرا پرادش با عنوان اختصاری پروژهAPFAMGS  است. (مخفف Andhra Pradesh Farmer Management Groundwater Systems Project ).

 ایــن پروژه در دو محور آموزشی و مشارکتی، تمرکز ویژه ای را برای ارتقای درک فردی و گروهی کشاورزان نسبت به خصوصیات منابع آب زیرزمینی مبذول کرده است.

محور اول بسترسازی و تقویت پایش هیدرولوژیکی مشارکتی توسط کشــاورزان، تسهیم و تقسیم آب بــرای کل حوزه هیدرولوژیکی بر اساس میزان تغذیه موجود است و در آن اندازه­ گیری پارامترهــای کلیــدی هیدرولوژیکی توســط خود کشــاورزان، برای انجــام برنامه ­ریزی جمعی کشت توسط آن­ها انجام می شود.

در محور دوم با ایجاد مدارس آب برای افزایش درک بهره برداران از آب زیرزمینی و روش­های حفاظت از منابع آب و همین­طور آشــنایی با تغییر الگوی کشــت با مشارکت و مدیریت خود کشاورزان، دانش و مهارت های آنان تقویت و تثبیت می شود.

از دست­آوردهای عمده این پروژه می­‌توان به مواردی همچون اصلاح الگوی کشت، بالا آمدن ســطح آب در آبخوان، موفقیت چشــمگیر در اســتفاده از روش­های آبیاری مناسب­تر، حفظ رطوبت خــاک و روش­های آبیــاری میکرو و بازگشت ســرمایه گذاری‌های مالی و افزایش رونق اقتصادی به­دلیل مدیریت بهتر منابع آب زیرزمینی اشاره کرد.

همچنین، مدیریت آب زیرزمینی در روســتای  هیوره بازار( Hivre Bazaar ) واقع در یک منطقه نیمه­ خشــک و مســتعد خشکســالی در ایالت ماهاراشترا در غرب هنــد با اقتصاد متکی بر کشــاورزی نمونــه موفق دیگری از مدیریت مشــارکتی و خودکنترلــی آب زیرزمینی در ســطح محلی محسوب می­‌شــود. این منطقه سابقه طولانی در زمینه خشکســالی و تخریب خاک داشته است. در ترســالی­‌ها تا 60 درصد اراضی قابل آبیاری بــود، امــا در نتیجه خشکســالی ­ها این مقدار بــه کمتر از 5 درصد نزول می­ یافت.

در ســال 1994 تحت رهبری یک هیئت رئیسه­ مقتدر و مطلع روســتا، تصمیمی فراگیر برای منطقه اتخاذ و تلاشــی هماهنگ در راستای مدیریت آب زیرزمینی شروع شد.

در اولین اقدامات دریک دوره برنامه ­ریزی جامع 5 ســاله، حفر چاه جدید برای آبیاری ممنوع شــد؛ روی اقدامات حفاظت از آب و خاک در سطح خرد حوضه ای مانند احیای جنگل­هــا و جمع ­آوری آب باران تمرکز شد؛ و کشت نیشکر به دلیل مصرف زیاد آب ممنوع شد.

این اقدامات توجه کشاورزان را از رقابت­‌های ناکارآمد بر ســر منابع کمیاب آب زیرزمینی به سمت حفاظت از آب و تغذیه آبخوان­‌های کم ­عمق معطــوف کرد. انتخاب مناسب محصولات نیز ارزش محصولات کشت شده را بهبود بخشید. بودجه ­بندی آب در سطح روســتا در ســال 2002 آغاز شد.

بر این اساس در سال­های خشک از کشاورزان خواسته می­‌شد تا از سطح کشت خود بکاهند و اولویت کشت خود را به محصولات کم ­مصرف­ تر بدهند. نتایج این اقدامات بســیار ملموس هســتند. درآمد خانوار به­ طور قابل توجهی (به­ طور متوسط سالانه 500 دلار) افزایش یافته و ارزش اراضی این منطقه نیز رشــد بالایی داشــته اســت. برگشت­ پذیری نســبت به خشکسالی و امنیت درآمد نیز افزایش یافت. اراضی نامطلوب احیاء شده و بهره ­ور شدند.

توجه به نتایج چشمگیر بدست آمده از مدیریت مشارکتی آب های زیرزمینی که متکی به قائل شدن حق مالکیت آب و زمین برای کشاورزان است، گویای این مهم است که تنها بستن چاه های غیرمجاز و یا کنترل و تعدیل پروانه بهره برداری چاه های مجاز از سوی سیستم مدیریتی دولتی نمی­‌تواند تاثیرات کافی برای بازگشت تعادل به آبخوان را ایجاد نماید و لازم است با نهاسازی اصولی و تقویت این نهادها از طریق حمایت های غیر مستقیم، مهارت آموزی، تغییر قوانین و بستر سازی، فرهنگ سازی و اعتماد به مردم مدیریت استفاده و مسئولیت حفاظت از منابع آب زیرزمینی را در یک فرایند حساب شده و تدریجی به خود بهره برداران سپرد.

خوشبختانه این موضوع تماما در طرح احیا و تعادل بخشی آب های زیرزمینی پیش بینی شده است اما متاسفانه در بخش آب تا کنون قوانین خوب اما اجرا نشده بسیار داشته‌ایم و در صورت عدم مراقبت کافی، ممکن است این طرح نیز به همین سرنوشت دچار شود. با این تفاوت که طرح احیا و تعادل بخشی آب های زیرزمینی تنها فرصت باقیمانده برای نجات منابع بی بدیل آب زیرزمینی خواهد بود.

*مهدی زینلی گروه مهندسی- اجتماعی آبانگاه

انتهای پیام/م

ارسال به شبکه های اجتماعی
نظرات
نام :
ایمیل:(اختیاری)
متن نظر:
لطفا مقدار عبارت
را در باکس روبرو وارد کنید:
ارسال
نظرات دریافتی

آخرین اخبار

۱۳۹۶/۱/۷ - ۱۴:۴۳
بنایی با قدمتی به تاریخ بلوچستان/ پشامگ روستایی به جامانده از دوره اشکانیان
روستای پشامگ با بافت سنتی، تاریخی و طبیعتی زیبا و بکر، به همراه معماری بی نظیر و آثار به جا مانده از دوره اشکانیان به سمبل تاریخی شهرستان سرباز تبدیل شده است.
۱۳۹۶/۱/۵ - ۱۲:۴۸
دستگیری سارق 70میلیونی طلا در قصرقند/ جواهرات دزدی به دست صاحبان اصلی رسید
فرمانده انتظامی شهرستان قصرقند گفت: یک سارق سابقه دار طلا و جواهرات در عملیات ضربتی پلیس دستگیر شد.
۱۳۹۶/۱/۵ - ۱۲:۲۳
دستگیری سارق سابقه دار/ عامل خاموشی های چندروز اخیر شهرستان قصرقند در چنگال پلیس
فرمانده انتظامی شهرستان قصرقند گفت: سارق سابقه دار کابل های برق شهرستان قصرقند در عملیات ضربتی پلیس دستگیر شد.
۱۳۹۶/۱/۱ - ۱۱:۳۸
اکنون می توانید ویدیوهای پخش زنده اینستاگرام را در گوشی خود ذخیره کنید
ینستاگرام در ماه نوامبر سال گذشته میلادی قابلیت جدید پخش زنده ویدیویی را در اختیار برخی کاربرانش قرار داد و این قابلیت به تدریج برای تمامی کاربران در سراسر کشورهای جهان عرضه شد. تا امروز افرادی که یک ...
۱۳۹۶/۱/۱ - ۱۱:۳۶
مرگ مردی که آیفون خود را در حمام شارژ کرده بود
مردی به نام ریچارد، در وان حمام منزلش به علت شارژ کردن آیفون درگذشت. همسر ریچارد، بدن بی جان او را در حالی که چندین جای سوختگی بزرگ در آن مشاهده می شد، در منزلشان در لندن یافت.
۱۳۹۶/۱/۱ - ۱۱:۳۴
با ایرباس A330 عضو جدید ناوگان هواپیمایی کشور بیشتر آشنا شوید
چندی قبل وزارت خزانه داری آمریکا مجوز ارسال 177 فروند هواپیمای ایرباس به ایران را صادر کرد و پس از آن سخنگوی ایرباس اعلام کرد که این شرکت 17 فروند از هواپیماهای ایرباس A330 و ایرباس A320 را به ایران ا...
۱۳۹۶/۱/۱ - ۱۱:۳۲
بهترین گوشی‌های دو سیم‌کارته موجود در بازار در سال 2017 + تصاویر
بازار گوشی های هوشمند این روزها، مملو از اسمارت فون هایی در مدل ها و مشخصه های فنی متفاوت است که قیمت هر کدام بسته به قابلیت ها و تراشه هایی که در دل خود جای داده اند، متغیر است. در این بین، گوشی هایی...
۱۳۹۶/۱/۱ - ۱۱:۳۰
حقوق معلمان حق التدریس آزاد پرداخت شد
مدیرکل آموزش و پرورش خوزستان گفت: حقوق معلمان حق التدریس آزاد امروز، سی ام اسفندماه واریز شد.
۱۳۹۶/۱/۱ - ۱۱:۲۸
خبرهای خوش از رشد اقتصادی در سال ۹۶
یک کارشناس اقتصادی گفت: طبق پیش‌بینی صندوق بین‌المللی پول، بانک جهانی و مجله اکونومیست رشد اقتصادی کشورمان در سال پیشِ‌رو به بالای ۵ درصد می‌رسد.
۱۳۹۶/۱/۱ - ۱۱:۲۷
چگونه نرخ دلار تضعیف شد؟
واکنشی که بازارهای جهانی در هفته سپری شده به افزایش نرخ بهره در آمریکا نشان دادند، به نوعی هم جالب و هم در خور نگرش بود.
بیشتر

پربننده ترین ها

پر بحث ترینها

۱۳۹۶/۱/۱ - ۱۱:۳۸
اکنون می توانید ویدیوهای پخش زنده اینستاگرام را در گوشی خود ذخیره کنید
ینستاگرام در ماه نوامبر سال گذشته میلادی قابلیت جدید پخش زنده ویدیویی را در اختیار برخی کاربرانش قرار داد و این قابلیت به تدریج برای تمامی کاربران در سراسر کشورهای جهان عرضه شد. تا امروز افرادی که یک ...
۱۳۹۶/۱/۱ - ۱۱:۳۶
مرگ مردی که آیفون خود را در حمام شارژ کرده بود
مردی به نام ریچارد، در وان حمام منزلش به علت شارژ کردن آیفون درگذشت. همسر ریچارد، بدن بی جان او را در حالی که چندین جای سوختگی بزرگ در آن مشاهده می شد، در منزلشان در لندن یافت.
۱۳۹۶/۱/۱ - ۱۱:۳۲
بهترین گوشی‌های دو سیم‌کارته موجود در بازار در سال 2017 + تصاویر
بازار گوشی های هوشمند این روزها، مملو از اسمارت فون هایی در مدل ها و مشخصه های فنی متفاوت است که قیمت هر کدام بسته به قابلیت ها و تراشه هایی که در دل خود جای داده اند، متغیر است. در این بین، گوشی هایی...
۱۳۹۶/۱/۱ - ۱۱:۳۴
با ایرباس A330 عضو جدید ناوگان هواپیمایی کشور بیشتر آشنا شوید
چندی قبل وزارت خزانه داری آمریکا مجوز ارسال 177 فروند هواپیمای ایرباس به ایران را صادر کرد و پس از آن سخنگوی ایرباس اعلام کرد که این شرکت 17 فروند از هواپیماهای ایرباس A330 و ایرباس A320 را به ایران ا...
۱۳۹۶/۱/۱ - ۱۱:۳۰
حقوق معلمان حق التدریس آزاد پرداخت شد
مدیرکل آموزش و پرورش خوزستان گفت: حقوق معلمان حق التدریس آزاد امروز، سی ام اسفندماه واریز شد.
۱۳۹۶/۱/۵ - ۱۲:۲۳
دستگیری سارق سابقه دار/ عامل خاموشی های چندروز اخیر شهرستان قصرقند در چنگال پلیس
فرمانده انتظامی شهرستان قصرقند گفت: سارق سابقه دار کابل های برق شهرستان قصرقند در عملیات ضربتی پلیس دستگیر شد.
۱۳۹۶/۱/۵ - ۱۲:۴۸
دستگیری سارق 70میلیونی طلا در قصرقند/ جواهرات دزدی به دست صاحبان اصلی رسید
فرمانده انتظامی شهرستان قصرقند گفت: یک سارق سابقه دار طلا و جواهرات در عملیات ضربتی پلیس دستگیر شد.
۱۳۹۶/۱/۱ - ۱۱:۲۸
خبرهای خوش از رشد اقتصادی در سال ۹۶
یک کارشناس اقتصادی گفت: طبق پیش‌بینی صندوق بین‌المللی پول، بانک جهانی و مجله اکونومیست رشد اقتصادی کشورمان در سال پیشِ‌رو به بالای ۵ درصد می‌رسد.
۱۳۹۶/۱/۱ - ۰۹:۴۱
خودنمایی "صدا بهار"درخت ۴ فصل شهرستان سرباز / سلطان میوه ها به گُل نشست
درخته انبه که به نام های صدای بهار و سلطان میوه ها مشهور است در جنوب استان سیستان و بلوچستان به گل نشست.
۱۳۹۶/۱/۱ - ۱۰:۰۶
ترامپ به زودی استعفا می‌دهد!
یک مقام ارشد حزب دموکرات آمریکا، پیش بینی کرد که رئیس جمهور این کشور به زودی استعفا خواهد کرد!