چهارشنبه ۱ آذر ۱۳۹۶
سرویس : یادداشت
زمان : ۱۳۹۵/۷/۱۲ - ۰۶:۰۰
شناسه خبر: ۴۲۵۳۲۸
 
یادداشت اقتصادی
طرح تعادل بخشی تنها فرصت باقیمانده برای نجات آب‌های زیرزمینی
بدون تردید منابع آب‌های زیرزمینی موهبتی است که بهره‌برداری صحیح از آن می‌تواند منشا توسعه و پیشرفت بسیار باشد، اما تجربه بسیار ناخوشایندی در حکمرانی آب و مدیریت منابع آب زیرزمینی در ایران حاصل شده که موجب وارد آمدن آسیب‌های جدی به این ذخایر استراتژیک و ارزشمند شده است.

در چنین شرایطی یافتن راهکارهای عملیاتی، آزمایش شده و بومی‌سازی آنها با شرایط موجود، یکی از اولویت های تحقیقاتی و مطالعاتی پیش روی کارشناسان و سیاستگذاران این بخش به حساب می آید. مدیریت مشارکتی منابع آب زیرزمینی یکی از مهمترین راهکارهایی است که می‌توان برای بهره‌برداری ایمن و پایدار از این منابع ارائه کرد.

یکی از نمونه های موفق مدیریت آب های زیرزمینی در مقیاس محلی، تجربه بدست آمده در ایالت "آندرا پرادش" در کشور هندوستان است. در این ایالت و در قالب یک برنامه جامع، چندین برنامه مختلف به ­منظور حمایت از مدیریت محلی آب زیرزمینی اجرا شــده کــه اصلی­تریــن و مهم­ترین این برنامه‌­ها، مربوط به پروژه سیستم­های مدیریت آب زیرزمینی کشاورزان آندرا پرادش با عنوان اختصاری پروژهAPFAMGS  است. (مخفف Andhra Pradesh Farmer Management Groundwater Systems Project ).

 ایــن پروژه در دو محور آموزشی و مشارکتی، تمرکز ویژه ای را برای ارتقای درک فردی و گروهی کشاورزان نسبت به خصوصیات منابع آب زیرزمینی مبذول کرده است.

محور اول بسترسازی و تقویت پایش هیدرولوژیکی مشارکتی توسط کشــاورزان، تسهیم و تقسیم آب بــرای کل حوزه هیدرولوژیکی بر اساس میزان تغذیه موجود است و در آن اندازه­ گیری پارامترهــای کلیــدی هیدرولوژیکی توســط خود کشــاورزان، برای انجــام برنامه ­ریزی جمعی کشت توسط آن­ها انجام می شود.

در محور دوم با ایجاد مدارس آب برای افزایش درک بهره برداران از آب زیرزمینی و روش­های حفاظت از منابع آب و همین­طور آشــنایی با تغییر الگوی کشــت با مشارکت و مدیریت خود کشاورزان، دانش و مهارت های آنان تقویت و تثبیت می شود.

از دست­آوردهای عمده این پروژه می­‌توان به مواردی همچون اصلاح الگوی کشت، بالا آمدن ســطح آب در آبخوان، موفقیت چشــمگیر در اســتفاده از روش­های آبیاری مناسب­تر، حفظ رطوبت خــاک و روش­های آبیــاری میکرو و بازگشت ســرمایه گذاری‌های مالی و افزایش رونق اقتصادی به­دلیل مدیریت بهتر منابع آب زیرزمینی اشاره کرد.

همچنین، مدیریت آب زیرزمینی در روســتای  هیوره بازار( Hivre Bazaar ) واقع در یک منطقه نیمه­ خشــک و مســتعد خشکســالی در ایالت ماهاراشترا در غرب هنــد با اقتصاد متکی بر کشــاورزی نمونــه موفق دیگری از مدیریت مشــارکتی و خودکنترلــی آب زیرزمینی در ســطح محلی محسوب می­‌شــود. این منطقه سابقه طولانی در زمینه خشکســالی و تخریب خاک داشته است. در ترســالی­‌ها تا 60 درصد اراضی قابل آبیاری بــود، امــا در نتیجه خشکســالی ­ها این مقدار بــه کمتر از 5 درصد نزول می­ یافت.

در ســال 1994 تحت رهبری یک هیئت رئیسه­ مقتدر و مطلع روســتا، تصمیمی فراگیر برای منطقه اتخاذ و تلاشــی هماهنگ در راستای مدیریت آب زیرزمینی شروع شد.

در اولین اقدامات دریک دوره برنامه ­ریزی جامع 5 ســاله، حفر چاه جدید برای آبیاری ممنوع شــد؛ روی اقدامات حفاظت از آب و خاک در سطح خرد حوضه ای مانند احیای جنگل­هــا و جمع ­آوری آب باران تمرکز شد؛ و کشت نیشکر به دلیل مصرف زیاد آب ممنوع شد.

این اقدامات توجه کشاورزان را از رقابت­‌های ناکارآمد بر ســر منابع کمیاب آب زیرزمینی به سمت حفاظت از آب و تغذیه آبخوان­‌های کم ­عمق معطــوف کرد. انتخاب مناسب محصولات نیز ارزش محصولات کشت شده را بهبود بخشید. بودجه ­بندی آب در سطح روســتا در ســال 2002 آغاز شد.

بر این اساس در سال­های خشک از کشاورزان خواسته می­‌شد تا از سطح کشت خود بکاهند و اولویت کشت خود را به محصولات کم ­مصرف­ تر بدهند. نتایج این اقدامات بســیار ملموس هســتند. درآمد خانوار به­ طور قابل توجهی (به­ طور متوسط سالانه 500 دلار) افزایش یافته و ارزش اراضی این منطقه نیز رشــد بالایی داشــته اســت. برگشت­ پذیری نســبت به خشکسالی و امنیت درآمد نیز افزایش یافت. اراضی نامطلوب احیاء شده و بهره ­ور شدند.

توجه به نتایج چشمگیر بدست آمده از مدیریت مشارکتی آب های زیرزمینی که متکی به قائل شدن حق مالکیت آب و زمین برای کشاورزان است، گویای این مهم است که تنها بستن چاه های غیرمجاز و یا کنترل و تعدیل پروانه بهره برداری چاه های مجاز از سوی سیستم مدیریتی دولتی نمی­‌تواند تاثیرات کافی برای بازگشت تعادل به آبخوان را ایجاد نماید و لازم است با نهاسازی اصولی و تقویت این نهادها از طریق حمایت های غیر مستقیم، مهارت آموزی، تغییر قوانین و بستر سازی، فرهنگ سازی و اعتماد به مردم مدیریت استفاده و مسئولیت حفاظت از منابع آب زیرزمینی را در یک فرایند حساب شده و تدریجی به خود بهره برداران سپرد.

خوشبختانه این موضوع تماما در طرح احیا و تعادل بخشی آب های زیرزمینی پیش بینی شده است اما متاسفانه در بخش آب تا کنون قوانین خوب اما اجرا نشده بسیار داشته‌ایم و در صورت عدم مراقبت کافی، ممکن است این طرح نیز به همین سرنوشت دچار شود. با این تفاوت که طرح احیا و تعادل بخشی آب های زیرزمینی تنها فرصت باقیمانده برای نجات منابع بی بدیل آب زیرزمینی خواهد بود.

*مهدی زینلی گروه مهندسی- اجتماعی آبانگاه

انتهای پیام/م

ارسال به شبکه های اجتماعی
نظرات
نام :
ایمیل:(اختیاری)
متن نظر:
لطفا مقدار عبارت
را در باکس روبرو وارد کنید:
ارسال
نظرات دریافتی

آخرین اخبار

۱۳۹۶/۹/۱ - ۱۲:۵۶
نابودی داعش نتیجه وحدت اقوام و مذاهب اسلامی بود/ سردار سلیمانی موجب نابودی خلافت شیطان شد
امام جمعه اهل سنت شهرستان سرباز گفت: چیزی که موجب نابودی خلافت شیطانی داعش در منطقه شد همان حضور به موقع سردار سلیمانی برای مبارزه با دشمنان و متحد کردن نیروهای مقاومت اسلامی بود.
۱۳۹۶/۹/۱ - ۱۱:۵۵
فضای مجازی سنگر جدید دفاع از انقلاب/زنان و دختران آسیب پذیرترن قشر در شبکه های اجتماعی
مسئول حوزه خواهران شهرستان قصرقند گفت: فضای مجازی به دلیل ماهیت خاصی که دارد میتوان موجب بروز حوادثی جدی در زندگی زنان و دخترانی شود که در این فضا حضور دارند.
۱۳۹۶/۹/۱ - ۱۱:۲۸
حضرت فاطمه(س) بهترین الگو برای بانوان مسلمان/اسلام احیاگر جایگاه والای زنان در جهان است
کارشناس مذهبی شهرستان قصرقند گفت: اسلام با قوانین بی بدیل خود موجب احیا شخصیت از دست رفته و جایگاه والای زنان در جهان شد.
۱۳۹۶/۹/۱ - ۱۰:۲۷
استکبار جهانی به دنبال نابودی وحدت مسلمین/شیعه و سنی باید شکرگذار نعمت های انقلاب باشند+تصاویر
امام جمعه شهرستان سرباز گفت: کشورهای استکباری به دنبال نابود کردن وحدت مسلمین هستند تا بتوانند کشورهای اسلامی را وارد جنگی ناخواسته کنند.
۱۳۹۶/۹/۱ - ۰۰:۲۲
مجموعه پوستر "اهل گمنامی" منتشر شد+تصویر
با هدف تجلیل از اقدامات مثبت و بی منت بسیجیان، مجموعه پوستر "اهل گمنامی" منتشر شد.
۱۳۹۶/۹/۱ - ۰۰:۲۰
پوستر "اهل گمنامی" منتشر شد+تصویر
با هدف تجلیل از اقدامات مثبت و بی منت بسیجیان، پوستر "اهل گمنامی" منتشر شد.
۱۳۹۶/۹/۱ - ۰۰:۰۶
بسیج تضمین‌کننده وحدت و اقتدار ملی/ خصوصیات یک مسلمان واقعی و بسیجی انقلابی یکسان است/بسیج نعمتی از نعمتهای خدا
علمای اهل سنت شهرستان سرباز با تقدیر از اقدامات مثبت بسیج و سپاه در استان سیستان و بلوچستان، فرهنگ بسیج را تضمین‌کننده وحدت و اقتدار ملی ایران دانستند.
۱۳۹۶/۸/۳۰ - ۱۲:۱۹
پوستر "اهل گمنامی" منتشر شد+تصویر
با هدف تجلیل از اقدامات مثبت و بی منت بسیجیان، پوستر "اهل گمنامی" منتشر شد.
۱۳۹۶/۸/۳۰ - ۱۲:۰۶
بسیج نیرویی آماده برای هر مسئولیتی در کشور/ بسیجیان باید آماده دفاع در جبهه جدید جنگ نرم باشند
جانشین فرمانده سپاه شهرستان سرباز گفت: یکی از ویژگی‌های مهم بسیج انعطاف‌پذیری آن بوده به گونه ای که این نیروی مردمی همواره در تمامی حوزه‌های فرهنگی، جنگ نرم و جنگ سخت فعال می باشد.
۱۳۹۶/۸/۳۰ - ۱۱:۱۳
وحدت اقوام و مذاهب در ایران بی نظیر است/مردم باید شکرگذار نعمت های انقلاب باشند+تصاویر
امام جمعه اهل سنت راسک گفت: اقدامات نظام مقدس جمهوری اسلامی ایران در کشور بی نظیر بوده و تمامی اقشار کشور برای داشتن چنین نعمت بزرگی باید شکر گذار خدا باشند.
بیشتر

پربننده ترین ها

پر بحث ترینها

۱۳۹۶/۸/۲۷ - ۱۱:۵۸
سرباز، شهرستانی با کلکسیونی از مشکلات/حل مشکلات زیربنایی آرزوی دیرینه مردم
مردم شهرستان سرباز به معنای واقعی کلمه از روستا رانده و از شهر مانده‌اند به گونه ای که حل بسیاری از مشکلات به آرزویی دیرینه برای آنان تبدیل شده است.
۱۳۹۶/۸/۲۷ - ۱۳:۱۰
صدای پای بهار در جنوب سیستان و بلوچستان+تصاویر
گلهای کاغذی، گلهایی همیشه سبز هستند که در تمامی فصول سال به مناطق جنوبی سیستان و بلوچستان رنگ و بوی بهاری می بخشند.
۱۳۹۶/۸/۲۵ - ۱۱:۲۰
فقر فرهنگی و اقتصادی مهمترین چالش استان/پیشگیری از وقوع جرم مهمتر از محاکمه متهمین است
دادستان عمومی و انقلاب نیکشهر گفت: مهمترین چالش در تحقق برنامه ها و اهداف پیشگیرانه، فقر فرهنگی و اقتصادی و همچنین وجود افراد بیسواد و کم سواد در منطقه است.
۱۳۹۶/۸/۲۵ - ۱۰:۱۴
پوستر "اهل گمنامی" منتشر شد+تصویر
با هدف تجلیل از اقدامات مثبت و بی منت بسیجیان، پوستر "اهل گمنامی" منتشر شد.
۱۳۹۶/۸/۲۹ - ۱۰:۰۵
پوستر "اهل گمنامی" منتشر شد+تصویر
با هدف تجلیل از اقدامات مثبت و بی منت بسیجیان، پوستر "اهل گمنامی" منتشر شد.
۱۳۹۶/۸/۲۷ - ۱۰:۳۷
رشد استفاده از ماهواره نگران کننده است/طلاق و بی بند و باری حاصل اعتیاد به سریال های غربی
یک کارشناس مسائل مذهبی گفت: متأسفانه برخی از والدین بدون توجه به آفات و خطرات ماهواره، آن را به راحتی در خانه و محیط امن خانواده برده و فرزندان خود را در معرض شدیدترین مشکلات و مسائل اخلاقی، فرهنگی و ...
۱۳۹۶/۸/۲۹ - ۱۲:۴۹
نیروهای مرزبانی در خط مقدم دفاع از کشور/ امنیت تأثیرگذارترین حس در جوامع بشری است
رئیس سازمان قضایی نیروهای مسلح استان سیستان و بلوچستان گفت: احساس امنیت در هر جامعه ای بیشترین اثرگذاری را داشته و موجب رشد و تعالی می شود.
۱۳۹۶/۸/۲۹ - ۰۹:۳۰
واردکننده غیرقانونی تلفن همراه نقره داغ شد/کشف 777 موبایل قاچاق در نیکشهر
رئیس اداره تعزیرات حکومتی شهرستان چابهار گفت: با هوشیاری مأمورین پلیس آگاهی نیکشهر خودروی حامل 777دستگاه موبایل قاچاق در محورهای مواصلاتی این شهرستان توقیف شد.
۱۳۹۶/۸/۲۹ - ۱۳:۴۳
عکس نوشته/حضور رهبر انقلاب در منطقه زلزله‌زده سرپل ذهاب
گزیده ای از بیانات مقام معظم رهبری در جمع مردم زلزله زده سر پل ذهاب در قالب عکس نوشته منتشر شد.
۱۳۹۶/۹/۱ - ۰۰:۰۶
بسیج تضمین‌کننده وحدت و اقتدار ملی/ خصوصیات یک مسلمان واقعی و بسیجی انقلابی یکسان است/بسیج نعمتی از نعمتهای خدا
علمای اهل سنت شهرستان سرباز با تقدیر از اقدامات مثبت بسیج و سپاه در استان سیستان و بلوچستان، فرهنگ بسیج را تضمین‌کننده وحدت و اقتدار ملی ایران دانستند.