دوشنبه ۴ اردیبهشت ۱۳۹۶
سرویس : یادداشت
زمان : ۱۳۹۵/۷/۱۲ - ۰۶:۰۰
شناسه خبر: ۴۲۵۳۲۸
 
یادداشت اقتصادی
طرح تعادل بخشی تنها فرصت باقیمانده برای نجات آب‌های زیرزمینی
بدون تردید منابع آب‌های زیرزمینی موهبتی است که بهره‌برداری صحیح از آن می‌تواند منشا توسعه و پیشرفت بسیار باشد، اما تجربه بسیار ناخوشایندی در حکمرانی آب و مدیریت منابع آب زیرزمینی در ایران حاصل شده که موجب وارد آمدن آسیب‌های جدی به این ذخایر استراتژیک و ارزشمند شده است.

در چنین شرایطی یافتن راهکارهای عملیاتی، آزمایش شده و بومی‌سازی آنها با شرایط موجود، یکی از اولویت های تحقیقاتی و مطالعاتی پیش روی کارشناسان و سیاستگذاران این بخش به حساب می آید. مدیریت مشارکتی منابع آب زیرزمینی یکی از مهمترین راهکارهایی است که می‌توان برای بهره‌برداری ایمن و پایدار از این منابع ارائه کرد.

یکی از نمونه های موفق مدیریت آب های زیرزمینی در مقیاس محلی، تجربه بدست آمده در ایالت "آندرا پرادش" در کشور هندوستان است. در این ایالت و در قالب یک برنامه جامع، چندین برنامه مختلف به ­منظور حمایت از مدیریت محلی آب زیرزمینی اجرا شــده کــه اصلی­تریــن و مهم­ترین این برنامه‌­ها، مربوط به پروژه سیستم­های مدیریت آب زیرزمینی کشاورزان آندرا پرادش با عنوان اختصاری پروژهAPFAMGS  است. (مخفف Andhra Pradesh Farmer Management Groundwater Systems Project ).

 ایــن پروژه در دو محور آموزشی و مشارکتی، تمرکز ویژه ای را برای ارتقای درک فردی و گروهی کشاورزان نسبت به خصوصیات منابع آب زیرزمینی مبذول کرده است.

محور اول بسترسازی و تقویت پایش هیدرولوژیکی مشارکتی توسط کشــاورزان، تسهیم و تقسیم آب بــرای کل حوزه هیدرولوژیکی بر اساس میزان تغذیه موجود است و در آن اندازه­ گیری پارامترهــای کلیــدی هیدرولوژیکی توســط خود کشــاورزان، برای انجــام برنامه ­ریزی جمعی کشت توسط آن­ها انجام می شود.

در محور دوم با ایجاد مدارس آب برای افزایش درک بهره برداران از آب زیرزمینی و روش­های حفاظت از منابع آب و همین­طور آشــنایی با تغییر الگوی کشــت با مشارکت و مدیریت خود کشاورزان، دانش و مهارت های آنان تقویت و تثبیت می شود.

از دست­آوردهای عمده این پروژه می­‌توان به مواردی همچون اصلاح الگوی کشت، بالا آمدن ســطح آب در آبخوان، موفقیت چشــمگیر در اســتفاده از روش­های آبیاری مناسب­تر، حفظ رطوبت خــاک و روش­های آبیــاری میکرو و بازگشت ســرمایه گذاری‌های مالی و افزایش رونق اقتصادی به­دلیل مدیریت بهتر منابع آب زیرزمینی اشاره کرد.

همچنین، مدیریت آب زیرزمینی در روســتای  هیوره بازار( Hivre Bazaar ) واقع در یک منطقه نیمه­ خشــک و مســتعد خشکســالی در ایالت ماهاراشترا در غرب هنــد با اقتصاد متکی بر کشــاورزی نمونــه موفق دیگری از مدیریت مشــارکتی و خودکنترلــی آب زیرزمینی در ســطح محلی محسوب می­‌شــود. این منطقه سابقه طولانی در زمینه خشکســالی و تخریب خاک داشته است. در ترســالی­‌ها تا 60 درصد اراضی قابل آبیاری بــود، امــا در نتیجه خشکســالی ­ها این مقدار بــه کمتر از 5 درصد نزول می­ یافت.

در ســال 1994 تحت رهبری یک هیئت رئیسه­ مقتدر و مطلع روســتا، تصمیمی فراگیر برای منطقه اتخاذ و تلاشــی هماهنگ در راستای مدیریت آب زیرزمینی شروع شد.

در اولین اقدامات دریک دوره برنامه ­ریزی جامع 5 ســاله، حفر چاه جدید برای آبیاری ممنوع شــد؛ روی اقدامات حفاظت از آب و خاک در سطح خرد حوضه ای مانند احیای جنگل­هــا و جمع ­آوری آب باران تمرکز شد؛ و کشت نیشکر به دلیل مصرف زیاد آب ممنوع شد.

این اقدامات توجه کشاورزان را از رقابت­‌های ناکارآمد بر ســر منابع کمیاب آب زیرزمینی به سمت حفاظت از آب و تغذیه آبخوان­‌های کم ­عمق معطــوف کرد. انتخاب مناسب محصولات نیز ارزش محصولات کشت شده را بهبود بخشید. بودجه ­بندی آب در سطح روســتا در ســال 2002 آغاز شد.

بر این اساس در سال­های خشک از کشاورزان خواسته می­‌شد تا از سطح کشت خود بکاهند و اولویت کشت خود را به محصولات کم ­مصرف­ تر بدهند. نتایج این اقدامات بســیار ملموس هســتند. درآمد خانوار به­ طور قابل توجهی (به­ طور متوسط سالانه 500 دلار) افزایش یافته و ارزش اراضی این منطقه نیز رشــد بالایی داشــته اســت. برگشت­ پذیری نســبت به خشکسالی و امنیت درآمد نیز افزایش یافت. اراضی نامطلوب احیاء شده و بهره ­ور شدند.

توجه به نتایج چشمگیر بدست آمده از مدیریت مشارکتی آب های زیرزمینی که متکی به قائل شدن حق مالکیت آب و زمین برای کشاورزان است، گویای این مهم است که تنها بستن چاه های غیرمجاز و یا کنترل و تعدیل پروانه بهره برداری چاه های مجاز از سوی سیستم مدیریتی دولتی نمی­‌تواند تاثیرات کافی برای بازگشت تعادل به آبخوان را ایجاد نماید و لازم است با نهاسازی اصولی و تقویت این نهادها از طریق حمایت های غیر مستقیم، مهارت آموزی، تغییر قوانین و بستر سازی، فرهنگ سازی و اعتماد به مردم مدیریت استفاده و مسئولیت حفاظت از منابع آب زیرزمینی را در یک فرایند حساب شده و تدریجی به خود بهره برداران سپرد.

خوشبختانه این موضوع تماما در طرح احیا و تعادل بخشی آب های زیرزمینی پیش بینی شده است اما متاسفانه در بخش آب تا کنون قوانین خوب اما اجرا نشده بسیار داشته‌ایم و در صورت عدم مراقبت کافی، ممکن است این طرح نیز به همین سرنوشت دچار شود. با این تفاوت که طرح احیا و تعادل بخشی آب های زیرزمینی تنها فرصت باقیمانده برای نجات منابع بی بدیل آب زیرزمینی خواهد بود.

*مهدی زینلی گروه مهندسی- اجتماعی آبانگاه

انتهای پیام/م

ارسال به شبکه های اجتماعی
نظرات
نام :
ایمیل:(اختیاری)
متن نظر:
لطفا مقدار عبارت
را در باکس روبرو وارد کنید:
ارسال
نظرات دریافتی

آخرین اخبار

۱۳۹۶/۱/۲۹ - ۲۰:۵۶
هشدار درباره انتخاب رمزهای عبور
معاون امنیت سازمان اطلاعات فناوری ایران از شناسایی یک بات میرایی که بخشی از شبکه اینترنت کشور را مختل کرده بود و آسیب‌پذیری مودم‌های ADSL خانگی خبر داد.
۱۳۹۶/۱/۲۹ - ۲۰:۵۵
واعظی: به تلگرام اجازه ارائه تماس رایگان را دادیم
وزیر ارتباطات درباره مسدود شدن تماس صوتی تلگرام از دیروز گفت: این سرویس با دستور قضایی به اپراتورهای ثابت و همراه اینترنت مسدود شده و اطلاعی از جزئیات آن ندارم.
۱۳۹۶/۱/۲۹ - ۲۰:۵۳
نسخه جدید اینستاگرام با قابلیت Collections به روز شد
اینستاگرام در آخرین به روزرسانی خود قابلیت جدیدی را به این اپلیکیشن اضافه کرده است که به وسیله آن، کاربر می تواند پست های مورد نظر خود را در دسته‌بندی‌های دلخواه ذخیره کند و این قابلیت Collections نام...
۱۳۹۶/۱/۲۹ - ۲۰:۵۲
سیکورسکی بوئینگ؛ فناوری X2 در خدمت پرواز عمودی
لاکهید مارتین با انتشار ویدئو جدیدی از بالابرنده عمودی آینده به نام سیکورسکی بوئینگ نگاهی اجمالی به روتورکرفت های رزمی در آینده انداخت. سیکورسکی بوئینگ براساس تکنولوژی x2 است و می تواند برای انواع مخت...
۱۳۹۶/۱/۲۹ - ۲۰:۴۴
حجم تجارت ایران و روسیه ۷۰ درصد افزایش یافت
نماینده اتاق بازرگانی روسیه گفت: با رفع تحریم ها از تهران، روابط تجاری ایران و روسیه به طرز قابل توجهی افزایش یافته است و حجم تجاری دو کشور قابلیت رسیدن به ۱۰ میلیارد دلار در سال را دارد.
۱۳۹۶/۱/۲۹ - ۲۰:۴۰
تجمع کارگران شیر پاستوریزه تهران در خیابان ولیعصر
تعدادی از کارگران شرکت شیر پاستوریزه تهران امروز در خیابان ولیعصر تجمع کردند.
۱۳۹۶/۱/۲۹ - ۲۰:۳۹
جزئیات اعلام شماره شبا بانکی توسط مشمولین سهام عدالت اعلام شد
سازمان خصوصی سازی اعلام کرد آن دسته از مشمولین سهام عدالت که شماره شبا بانکی معرفی شده آنان در سامانه مورد تایید واقع می شود، به زودی سود سهام عدالت آنان توسط این سازمان به شماره حساب مربوط به شماره ش...
۱۳۹۶/۱/۲۹ - ۲۰:۳۷
طیب‌نیا: همیشه طرفدار افزایش یارانه بوده‌ایم
وزیر امور اقتصادی و دارایی امروز در واکنش به اینکه چرا در آستانه انتخابات، یک‌شبه یارانه فقرا افزایش می‌یابد، گفت: همیشه طرفدار افزایش یارانه‌ بوده‌ایم.
۱۳۹۶/۱/۲۹ - ۲۰:۳۵
عکس/ عذرخواهی از کاپیتان به سبک ماهینی
پس از دلخوری سید جلال حسینی از ماهینی و طارمی در آیتم طنز برنامه 90 ماهینی با انتشار پستی در صفحه اینستاگرام خود به نوعی از کاپیتان پرسپولیس دلجویی کرد.
۱۳۹۶/۱/۲۹ - ۲۰:۳۱
طرح ویژه پرسپولیسی ها برای جشن قهرمانی+عکس
هواداران پرسپولیس طرح موزائیکی ویژه‌ای که عدد 4، عدد 6 و 10 را نشان می‌دهد را برای این دیدار در نظر گرفته بودند که مورد تایید واقع شد و فردا بعد از بازی این طرح انجام می‌شود.
بیشتر

پربننده ترین ها

پر بحث ترینها

۱۳۹۶/۱/۲۸ - ۱۳:۱۲
گزارش تصویری/ پل عابر پیاده حسرتی ماندگار بر دل دانش آموزان سرباز
عبور از عرض خیابان های راسک برای دانش آموزان مدارس این شهر تبدیل به مسابقه ای برای مرگ و زندگی شده است.
۱۳۹۶/۱/۲۸ - ۱۳:۰۷
تصادف، بلای جان دانش آموزان سربازی/سالانه تعداد زیادی از کودکان قربانی حوادث رانندگی می شوند
بررسی آمارهای تصادفات و کشته های ناشی از آن در کشور نشان دهنده از این واقعیت تلخ است که بیش از 22درصد قربانیان حوادث رانندگی را کودکان زیر 10 سال تشکیل می دهند.
۱۳۹۶/۱/۲۸ - ۱۲:۲۸
دزد حرفه ای موتورسیکلت در چنگال پلیس/ کشف اموال مسروقه در مخفیگاه سارق سابقه دار
فرمانده انتظامی شهرستان قصرقند گفت: سارق حرفه ای موتورسیکلت در عملیات غافلگیرانه پلیس دستگیر شد.
۱۳۹۶/۱/۲۹ - ۰۹:۳۶
سایه سنگین تاریکی بر سر شهروندان قصرقندی/ دزدهایی که برق شهر را می برند
سرقت‌های پیاپی سیم های برق قصرقند، علاوه بر تحمیل خسارتهای میلیونی به تاسیسات برق باعث بروز خاموشی های پی در پی در این شهرستان شده است.
۱۳۹۶/۱/۲۹ - ۱۱:۳۶
گزارش تصویری از پارود شهری محروم ازخدمات روستایی
بخش پارود شهرستان سرباز یکی از محرومترین نقاط سیستان و بلوچستان است به گونه ای که بسیاری از خیابان های آن خاکی بوده و کودکان این شهر به دلیل نداشتن هیچ پارک و مکان تفریحی خانه نشین شده اند.
۱۳۹۶/۱/۲۹ - ۲۰:۳۹
جزئیات اعلام شماره شبا بانکی توسط مشمولین سهام عدالت اعلام شد
سازمان خصوصی سازی اعلام کرد آن دسته از مشمولین سهام عدالت که شماره شبا بانکی معرفی شده آنان در سامانه مورد تایید واقع می شود، به زودی سود سهام عدالت آنان توسط این سازمان به شماره حساب مربوط به شماره ش...
۱۳۹۶/۱/۲۹ - ۲۰:۴۴
حجم تجارت ایران و روسیه ۷۰ درصد افزایش یافت
نماینده اتاق بازرگانی روسیه گفت: با رفع تحریم ها از تهران، روابط تجاری ایران و روسیه به طرز قابل توجهی افزایش یافته است و حجم تجاری دو کشور قابلیت رسیدن به ۱۰ میلیارد دلار در سال را دارد.
۱۳۹۶/۱/۲۹ - ۲۰:۵۵
واعظی: به تلگرام اجازه ارائه تماس رایگان را دادیم
وزیر ارتباطات درباره مسدود شدن تماس صوتی تلگرام از دیروز گفت: این سرویس با دستور قضایی به اپراتورهای ثابت و همراه اینترنت مسدود شده و اطلاعی از جزئیات آن ندارم.
۱۳۹۶/۱/۲۹ - ۲۰:۳۵
عکس/ عذرخواهی از کاپیتان به سبک ماهینی
پس از دلخوری سید جلال حسینی از ماهینی و طارمی در آیتم طنز برنامه 90 ماهینی با انتشار پستی در صفحه اینستاگرام خود به نوعی از کاپیتان پرسپولیس دلجویی کرد.
۱۳۹۶/۱/۲۹ - ۲۰:۴۰
تجمع کارگران شیر پاستوریزه تهران در خیابان ولیعصر
تعدادی از کارگران شرکت شیر پاستوریزه تهران امروز در خیابان ولیعصر تجمع کردند.