جمعه ۴ اسفند ۱۳۹۶
سرویس : یادداشت
زمان : ۱۳۹۵/۷/۱۲ - ۰۶:۰۰
شناسه خبر: ۴۲۵۳۲۸
 
یادداشت اقتصادی
طرح تعادل بخشی تنها فرصت باقیمانده برای نجات آب‌های زیرزمینی
بدون تردید منابع آب‌های زیرزمینی موهبتی است که بهره‌برداری صحیح از آن می‌تواند منشا توسعه و پیشرفت بسیار باشد، اما تجربه بسیار ناخوشایندی در حکمرانی آب و مدیریت منابع آب زیرزمینی در ایران حاصل شده که موجب وارد آمدن آسیب‌های جدی به این ذخایر استراتژیک و ارزشمند شده است.

در چنین شرایطی یافتن راهکارهای عملیاتی، آزمایش شده و بومی‌سازی آنها با شرایط موجود، یکی از اولویت های تحقیقاتی و مطالعاتی پیش روی کارشناسان و سیاستگذاران این بخش به حساب می آید. مدیریت مشارکتی منابع آب زیرزمینی یکی از مهمترین راهکارهایی است که می‌توان برای بهره‌برداری ایمن و پایدار از این منابع ارائه کرد.

یکی از نمونه های موفق مدیریت آب های زیرزمینی در مقیاس محلی، تجربه بدست آمده در ایالت "آندرا پرادش" در کشور هندوستان است. در این ایالت و در قالب یک برنامه جامع، چندین برنامه مختلف به ­منظور حمایت از مدیریت محلی آب زیرزمینی اجرا شــده کــه اصلی­تریــن و مهم­ترین این برنامه‌­ها، مربوط به پروژه سیستم­های مدیریت آب زیرزمینی کشاورزان آندرا پرادش با عنوان اختصاری پروژهAPFAMGS  است. (مخفف Andhra Pradesh Farmer Management Groundwater Systems Project ).

 ایــن پروژه در دو محور آموزشی و مشارکتی، تمرکز ویژه ای را برای ارتقای درک فردی و گروهی کشاورزان نسبت به خصوصیات منابع آب زیرزمینی مبذول کرده است.

محور اول بسترسازی و تقویت پایش هیدرولوژیکی مشارکتی توسط کشــاورزان، تسهیم و تقسیم آب بــرای کل حوزه هیدرولوژیکی بر اساس میزان تغذیه موجود است و در آن اندازه­ گیری پارامترهــای کلیــدی هیدرولوژیکی توســط خود کشــاورزان، برای انجــام برنامه ­ریزی جمعی کشت توسط آن­ها انجام می شود.

در محور دوم با ایجاد مدارس آب برای افزایش درک بهره برداران از آب زیرزمینی و روش­های حفاظت از منابع آب و همین­طور آشــنایی با تغییر الگوی کشــت با مشارکت و مدیریت خود کشاورزان، دانش و مهارت های آنان تقویت و تثبیت می شود.

از دست­آوردهای عمده این پروژه می­‌توان به مواردی همچون اصلاح الگوی کشت، بالا آمدن ســطح آب در آبخوان، موفقیت چشــمگیر در اســتفاده از روش­های آبیاری مناسب­تر، حفظ رطوبت خــاک و روش­های آبیــاری میکرو و بازگشت ســرمایه گذاری‌های مالی و افزایش رونق اقتصادی به­دلیل مدیریت بهتر منابع آب زیرزمینی اشاره کرد.

همچنین، مدیریت آب زیرزمینی در روســتای  هیوره بازار( Hivre Bazaar ) واقع در یک منطقه نیمه­ خشــک و مســتعد خشکســالی در ایالت ماهاراشترا در غرب هنــد با اقتصاد متکی بر کشــاورزی نمونــه موفق دیگری از مدیریت مشــارکتی و خودکنترلــی آب زیرزمینی در ســطح محلی محسوب می­‌شــود. این منطقه سابقه طولانی در زمینه خشکســالی و تخریب خاک داشته است. در ترســالی­‌ها تا 60 درصد اراضی قابل آبیاری بــود، امــا در نتیجه خشکســالی ­ها این مقدار بــه کمتر از 5 درصد نزول می­ یافت.

در ســال 1994 تحت رهبری یک هیئت رئیسه­ مقتدر و مطلع روســتا، تصمیمی فراگیر برای منطقه اتخاذ و تلاشــی هماهنگ در راستای مدیریت آب زیرزمینی شروع شد.

در اولین اقدامات دریک دوره برنامه ­ریزی جامع 5 ســاله، حفر چاه جدید برای آبیاری ممنوع شــد؛ روی اقدامات حفاظت از آب و خاک در سطح خرد حوضه ای مانند احیای جنگل­هــا و جمع ­آوری آب باران تمرکز شد؛ و کشت نیشکر به دلیل مصرف زیاد آب ممنوع شد.

این اقدامات توجه کشاورزان را از رقابت­‌های ناکارآمد بر ســر منابع کمیاب آب زیرزمینی به سمت حفاظت از آب و تغذیه آبخوان­‌های کم ­عمق معطــوف کرد. انتخاب مناسب محصولات نیز ارزش محصولات کشت شده را بهبود بخشید. بودجه ­بندی آب در سطح روســتا در ســال 2002 آغاز شد.

بر این اساس در سال­های خشک از کشاورزان خواسته می­‌شد تا از سطح کشت خود بکاهند و اولویت کشت خود را به محصولات کم ­مصرف­ تر بدهند. نتایج این اقدامات بســیار ملموس هســتند. درآمد خانوار به­ طور قابل توجهی (به­ طور متوسط سالانه 500 دلار) افزایش یافته و ارزش اراضی این منطقه نیز رشــد بالایی داشــته اســت. برگشت­ پذیری نســبت به خشکسالی و امنیت درآمد نیز افزایش یافت. اراضی نامطلوب احیاء شده و بهره ­ور شدند.

توجه به نتایج چشمگیر بدست آمده از مدیریت مشارکتی آب های زیرزمینی که متکی به قائل شدن حق مالکیت آب و زمین برای کشاورزان است، گویای این مهم است که تنها بستن چاه های غیرمجاز و یا کنترل و تعدیل پروانه بهره برداری چاه های مجاز از سوی سیستم مدیریتی دولتی نمی­‌تواند تاثیرات کافی برای بازگشت تعادل به آبخوان را ایجاد نماید و لازم است با نهاسازی اصولی و تقویت این نهادها از طریق حمایت های غیر مستقیم، مهارت آموزی، تغییر قوانین و بستر سازی، فرهنگ سازی و اعتماد به مردم مدیریت استفاده و مسئولیت حفاظت از منابع آب زیرزمینی را در یک فرایند حساب شده و تدریجی به خود بهره برداران سپرد.

خوشبختانه این موضوع تماما در طرح احیا و تعادل بخشی آب های زیرزمینی پیش بینی شده است اما متاسفانه در بخش آب تا کنون قوانین خوب اما اجرا نشده بسیار داشته‌ایم و در صورت عدم مراقبت کافی، ممکن است این طرح نیز به همین سرنوشت دچار شود. با این تفاوت که طرح احیا و تعادل بخشی آب های زیرزمینی تنها فرصت باقیمانده برای نجات منابع بی بدیل آب زیرزمینی خواهد بود.

*مهدی زینلی گروه مهندسی- اجتماعی آبانگاه

انتهای پیام/م

ارسال به شبکه های اجتماعی
نظرات
نام :
ایمیل:(اختیاری)
متن نظر:
لطفا مقدار عبارت
را در باکس روبرو وارد کنید:
ارسال
نظرات دریافتی

آخرین اخبار

۱۳۹۶/۱۲/۳ - ۱۰:۵۵
بسته خبری فتونیوز/عذرخواهی کنید و استعفا بدهید
رئیس کمیسیون عمران مجلس شورای اسلامی با اشاره به اینکه مسئولان حمل‌ونقل هوایی کشور در انجام وظایف خود کوتاهی کرده و باید هرچه زودتر استعفا دهند، گفت: درصورتی که مسئولان این کار را نکنند، مجلس اقدامات ...
۱۳۹۶/۱۲/۳ - ۱۰:۴۱
ماهواره عاملی برای گسترش فساد/هدف اصلی استکبار نابود فرهنگ اسلامی است
رئیس سازمان تبلیغات اسلامی شهرستان سرباز گفت: شبکه های ماهواره ای با ارائه و نمایش تصویرهای مستهجن و مبتذل و خلاف عفت عمومی یکی از عوامل ترویج فساد و بی بند و باری در جامعه هستند.
۱۳۹۶/۱۲/۳ - ۱۰:۳۲
هندوستان کوچک میزبان زنبورها/ آب و هوای خاص شهرستان سرباز عاملی برای رونق زنبورداری
باغات گرمسیری و مزارع سرسبز شهرستان سرباز، این روزها میزبان کندودارانی از مناطق سردسیر سه استان کشور شده است.
۱۳۹۶/۱۲/۲ - ۱۳:۳۳
مجموعه فتونیوز/خشونت و اهانت به پلیس را به هیچ وجه تحمّل نمی‌کنیم
رئیس جمهور گفت: برخوردهای خشونت آمیز و اهانت به پلیس که حافظ نظم و امنیت جامعه است را به هیچ وجه تحمل نمی‌کنیم.
۱۳۹۶/۱۲/۲ - ۱۲:۵۲
کشف محموله بزرگ مشروبات الکلی در بیابان های نیکشهر/تلاش برای دستگیری قاچاقچیان ادامه دارد
دادستان عمومی و انقلاب نیکشهر از کشف هزار و ۸۲۷ بطری مشروبات الکلی پنهان شده در بیابان های این شهرستان خبر داد.
۱۳۹۶/۱۲/۲ - ۱۲:۳۶
گزارش تصویری/دروک بهشتی پنهان در دل کوه
روستای دروک از توابع سرباز یکی از مناطق دیدنی و منحصر به فرد این شهرستان بوده که به دلیل پنهان شدن در دل کوه دارای طبیعتی خاص و دست نخورده ای است.
۱۳۹۶/۱۲/۲ - ۱۲:۱۳
پل عابر پیاده، حسرتی ماندگار بر دل دانش آموزان سربازی/ کانال های فاضلاب زیرگذری برای نجات جان شهروندان
نبود پل و خط کشی عابر پیاده در شهرستان سرباز باعث شده است تا هر روز عبور از عرض خیابان ها برای کودکان این منطقه به مسابقه ای برای مرگ و زندگی آنان تبدیل شود.
۱۳۹۶/۱۲/۱ - ۱۱:۱۳
حضرت فاطمه(س) بهترین الگو برای زنان مسلمان/توجه به زندگی معصومین بهترین راه برای رستگاری است
حجت الاسلام علی بامری گفت: در واقع حضرت فاطمه(س) بهترین الگو برای مرد و زن منتظر است چرا که آن حضرت عمر گرانمایه خود را صرف کرد تا ما یاد بگیریم که نسبت به ولی زمان خود بی‌تفاوت نباشیم.
۱۳۹۶/۱۲/۱ - ۰۹:۵۹
گزارش تصویری/ برداشت گواوا میوه ای بهشتی با طعم و عطری ماندگار
گواوا از مهمترین میوه‌های مناطق گرمسیری دنیاست که از لحاظ اقتصادی و تغذیه دارای اهمیت ویژه‌ای است که به دلیل طعم و عطری ماندگار به آن میوه بهشتی نیز می گویند.
۱۳۹۶/۱۱/۳۰ - ۱۲:۵۰
پاکستان بزرگترین صادر کننده داروهای تقلبی به ایران/پزشکان متخلف و تبلیغات ماهواره ای مهمترین دلیل جذب مردم به مصرف داروهای قاچاق
وجود داروهای قاچاق و تقلبی علاوه بر تهدید اقتصاد کشور، باعث شده تا سلامت مصرف کنندگان این قبیل دارو‌ها نیز به مخاطره بیافتد، و حتی به دلیل رسوب باورهای نادرست، بخش زیادی از مردم، از دارو و مخصوصاً دار...
بیشتر

پربننده ترین ها

پر بحث ترینها

۱۳۹۶/۱۱/۲۸ - ۱۲:۵۴
برگزاری جشن نوروزگاه در سرباز/فروش صنایع دستی شهرستان به مدت 15 روز
رئیس میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری شهرستان سرباز گفت: جشن نوروزگاه 25 اسفند ماه امسال در شهرستان سرباز برگزار می‌شود.
۱۳۹۶/۱۱/۲۹ - ۱۰:۱۵
دسترسی ۱۷۰ خانواده سربازی به آب شرب بهداشتی/ حل مشکلات مردم مناطق محروم وظیفه ای ملی است
معاون پشتیبانی و سرمایه انسانی کشتیرانی جمهوری اسلامی ایران گفت: اجرای پروژه تصفیه خانه روستای آزاتی در مدت ۶ ماه و با استفاده از بهترین روش ممکن ساخته شد که با احداث این پروژه ۱۷۰خانوار برای نخستین ب...
۱۳۹۶/۱۲/۱ - ۰۹:۵۹
گزارش تصویری/ برداشت گواوا میوه ای بهشتی با طعم و عطری ماندگار
گواوا از مهمترین میوه‌های مناطق گرمسیری دنیاست که از لحاظ اقتصادی و تغذیه دارای اهمیت ویژه‌ای است که به دلیل طعم و عطری ماندگار به آن میوه بهشتی نیز می گویند.
۱۳۹۶/۱۱/۲۹ - ۱۰:۳۰
ازدواج سفید حاصل کمبود حس‌مسئولیت در جوانان ایرانی است/همباشی به کام ‌پسرها و به ضرر دخترها
ازدواج سفید، تهدید جدید نهاد خانواده در ایران است شاید از تهدید هم باید پا را فراتر گذاشت، این پدیده کابوس هولناک نهاد خانواده است که کم کم در سطوح جوان جامعه در حال نفوذ و نضج است.
۱۳۹۶/۱۱/۲۸ - ۱۳:۰۵
افتتاح مدرسه ۶ کلاسه خیری در سرباز/٢٧٠ دانش آموز دیگر نیزاز فضای آموزشی استاندارد بهره مند شدند
مدیر کل نوسازی، توسعه و تجهیز مدارس سیستان و بلوچستان گفت: یک مدرسه ۶ کلاسه امروز با همت یکی از انجمن‌های خیریه در شهرستان سرباز افتتاح شد.
۱۳۹۶/۱۱/۲۸ - ۱۳:۰۰
تصادف خونین در روستای گورناگ 2 مجروح برجای گذاشت
مدیرمرکز حوادث و فوریت‌های پزشکی ایرانشهر گفت: وقوع دو سانحه رانندگی در محورهای مواصلاتی جنوب سیستان وبلوچستان ۴ مجروح برجای گذاشت.
۱۳۹۶/۱۱/۳۰ - ۱۲:۵۰
پاکستان بزرگترین صادر کننده داروهای تقلبی به ایران/پزشکان متخلف و تبلیغات ماهواره ای مهمترین دلیل جذب مردم به مصرف داروهای قاچاق
وجود داروهای قاچاق و تقلبی علاوه بر تهدید اقتصاد کشور، باعث شده تا سلامت مصرف کنندگان این قبیل دارو‌ها نیز به مخاطره بیافتد، و حتی به دلیل رسوب باورهای نادرست، بخش زیادی از مردم، از دارو و مخصوصاً دار...
۱۳۹۶/۱۱/۳۰ - ۱۱:۵۸
بهره مندی 70 خانوار نیکشهری از نعمت برق/99درصد شهرستان زیر پوشش شبکه برق قرار دارد
مدیر برق نیکشهر گفت: 70 خانوار در 2 روستای دور افتاده کناردر و سنت سر از توابع بخش بنت این شهرستان از نعمت برق بهره مند شدند تا شاهد پوشش 99درصدی شبکه برق در این شهرستان باشیم.
۱۳۹۶/۱۱/۳۰ - ۱۲:۱۱
احترام به همسر در وجود حضرت فاطمه زهرا(س) معنایی جز عبودیت ندارد
امام جمعه شهرستان نیکشهر گفت: معنای احترام به همسر و رحمت بر فرزند، در وجود ایشان معنایی جز عبودیت و عشق ورزیدن به خالق متعال را ندارد.
۱۳۹۶/۱۲/۲ - ۱۲:۳۶
گزارش تصویری/دروک بهشتی پنهان در دل کوه
روستای دروک از توابع سرباز یکی از مناطق دیدنی و منحصر به فرد این شهرستان بوده که به دلیل پنهان شدن در دل کوه دارای طبیعتی خاص و دست نخورده ای است.